Ekonomia

Względna stabilizacja trybu życia ludów rolniczych sprzyjała wynalazczości. Szczególną rolę w rozwoju społeczeństw ludzkich odegrały dwa wielkie odkrycia: wytapianie metalu z rudy (pierwszym z wytapianych metali była miedź) oraz proces odlewania i obróbki metalu. Odkryć tych dokonano najprawdopodobniej w Mezopotamii około roku 4000 p.n.e. Nader istotnym osiągnięciem było następnie zastosowanie brązu, stopu miedzi z cyną (około 3000 p.n.e.), a później żelaza do wyrobu narzędzi. Nie wiadomo dokładnie, kiedy wynaleziono praktyczne metody wytapiania żelaza, możliwe, że nawet przed 2000 r. p.n.e., dopiero jednak około roku 1100 p.n.e. żelazne narzędzia zaczęto szeroko stosować w Palestynie, Syrii, Azji Mniejszej i Grecji. Opanowanie techniki wytopu i obróbki metali umożliwiło ulepszenie narzędzi pracy. Przy użyciu metalowej motyki można było staranniej i dokładniej uprawiać ziemię, metalowym sierpem szybciej i sprawniej przeprowadzić żniwa, metalową łopatą łatwiej było budować urządzenia irygacyjne, rozszerzające zasięg pól uprawnych, zastosowanie metalowej siekiery przyspieszyło rolnicze zagospodarowanie ziemi na terenach zalesionych. Dzięki karczowaniu lasów przy użyciu żelaznej siekiery rolnictwo rozpowszechniło się na obszarach środkowej i północnej Europy, poczynając od VII w. p.n.e.
adwokat kraków ogłoszenia matrymonialne 1 procent podatku